48 22 729 66 34 do 38
sekretariat@cdr.gov.pl

A A A

A- A A+

Opracowane zasady uwzględniają obowiązujące w Polsce akty prawne dotyczące ochrony roślin oraz akty prawne WE w zakresie ekologicznej produkcji rolniczej:

Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zdnia 28 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ochrony i zbioru płodów runa leśnego oraz zasad lokalizowania pasiek na obszarach leśnych (Dz. U. Nr 6 poz. 42);
Ustawa z dn. 28 września o lasach 1991 r. (Dz. U. Nr 101 poz. 444);
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220);
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dn. 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętą ochroną ( Dz. U. z2004 r. Nr 168, poz. 1764);
Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91;
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli.

Nadzór nad zbiorem roślin leczniczych ze stanunaturalnego sprawują:
- na terenie lasów stanowiących własność Skarbu Państwa oraz lasów stanowiących własność prywatną – odpowiednie Dyrekcje Lasów Państwowych;
- na terenach użytkowanych rolniczo, na nieużytkach i innych terenach – Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.

Wyznaczanie obszarów do ekologicznego zbioru surowców powinno odbywać się przy udziale zarządzającego terenem, jednostki certyfikującejoraz przedsiębiorstwa lub osoby fizycznej zajmującej sięskupem tych surowców.
Dyrekcje Lasów Państwowych powinny przedstawićdokument świadczący o tym, że na obszarze przeznaczonym do ekologicznego zbioru w okresie ostatnich trzech lat nie stosowano niedozwolonych środków, a w szczególności insektycydów i herbicydów.
Na terenach rolniczych rośliny lecznicze można zbieraćtylko na obszarach wyłączonych z tradycyjnej uprawy co najmniej trzy lata wcześniej. Stan taki powinien byćpotwierdzony przez właściciela terenu.
Obszar przeznaczony do zbioru surowców ekologicznych powinien być corocznie szczegółowo umiejscowiony geograficznie i obszarowo przez zarządzającego terenem i instytucję skupującą surowce, a także zaakceptowany przez jednostkęcertyfikującą.
Dla obszarów przeznaczonych do zbioru surowców ekologicznych zarządzający terenem powinien corocznie przygotowaćwykaz zbieranych roślin, podać terminy i sposoby ich zbioru oraz górne limity masy pozyskiwanych surowców.
Szczególnego traktowania wymaga zbiór surowców leczniczych z drzew i krzewów rosnących naturalnie lub sadzonych przy drogach (np. lipa, kasztanowiec, dzika róża). Na takich stanowiskach szczególnie starannie powinny byćwykonane badania na obecność niedozwolonych związków w glebie i zbieranych surowcach. Surowce pozyskiwane z takich stanowisk powinny być specjalnie oznakowane.
Zbiór przy użyciu nawet prostych urządzeń mechanicznych (grzebienie, szpadle itp.) lub innych maszyn może byćprowadzony wyłącznie za zgodą zarządzającego terenem.
Zbiór powinien być przeprowadzony w taki sposób, aby nie nastąpiło naruszenie równowagi fitocenotycznej użytkowanych obszarów. Dotyczy to szczególnie roślin objętych częściową ochroną gatunkową oraz stanowisk, na których rośliny te występują.
W wypadku wyraźnego zanikania roślin leczniczych na naturalnych stanowiskach, zarządzający terenem uprawnieni są do wprowadzenia okresowego zakazu zbioru surowców na określonym obszarze. Zakaz ten może dotyczyć zbioru wszystkich lub pojedynczych roślin.
Przy szczególnie szybkim zanikaniu populacji zbieranych roślin, zarządzający terenem powinien wyłączyć zagrożone obszary z użytkowania i wykonać podsiewy lub korekcyjne nasadzenia, obciążając częścią poniesionych kosztów instytucje i osoby zajmujące się komercyjnym zbiorem surowców.
Skup surowców pozyskanych z dziko rosnących roślin leczniczych i zakwalifikowanych jako ekologiczne może być prowadzony wyłącznie przez przedsiębiorstwa posiadające certyfikat jednostek certyfikujących. W certyfikacie takim określone są gatunki roślin i ich organy oraz ilości surowca przeznaczonego do zbioru.
Przedsiębiorstwa zobowiązane są prowadzić ewidencję skupowanych surowców. Na każdej partii skupowanego surowca powinien byćpodany termin i miejsce jego zbioru.
W celu uniknięcia zamieszania z surowcami zbieranymi w sposób konwencjonalny przechowywanie surowców ekologicznych powinna odbywać się w oddzielnych pomieszczeniach.
Surowce – właściwie zapakowane i oznakowane – powinny być przechowywane w oddzielnych pomieszczeniach.
W celu uniknięcia zamieszania z surowcami zbieranymi w sposób konwencjonalny przechowywanie surowców ekologicznych powinno odbywać się w oddzielnych pomieszczeniach.

Właściciel zakładu skupującego ekologiczne surowce zielarskie ze stanu naturalnego zobowiązany jest do:
- przeprowadzenia szkolenia zbieraczy ziół,
- wykazu imiennego osób trudniących sięzbieraniem ziół na potrzeby zakładu,
- podania każdego roku spisu planowanych ilościzbioru surowców zielarskich, stanowiących załącznik dozawieranej umowy.

Najprostszym zabiegiem pozyskiwania roślin zielarskich jest ich zbiór ze stanowisk naturalnych. Dotyczy to jednak tylko gatunków krajowych i to tych których zasoby są bardzo duże. Zbiór ze stanu naturalnego jest uciążliwy i pracochłonny. Surowiec roślinny powinien pochodzić z miejsc ekologicznie czystych. Najczęściej zbierane rośliny ze stanowisk naturalnych to:

  • bez czarny
  • borówka czernica (czarna jagoda)
  • brzoza
  • głóg dwuszyjkowy
  • głóg jednoszyjkowy
  • jałowiec pospolity
  • kasztanowiec zwyczajny
  • krwawnik pospolity
  • lipa mniszek lekarski (mniszek pospolity)
  • podbiał pospolity
  • pokrzywa zwyczajna
  • róża dzika

Zioła zbiera się w 4 okresach: wiosennym, letnim, jesiennym i zimowym. Następnie są one suszone w specjalnych suszarniach i przechowywane w dostosowanych do tego przechowalniach.
Podczas zbioru ziół ze stanu naturalnego szczególną uwagę przykłada się do zagadnień ochrony środowiska. Osoby zajmujące się zbiorem powinny być systematycznie szkolone, a ilość pozyskiwanych surowców ściśle uzgadniana z władzami Nadleśnictwa lub jeśli zbiór dotyczy roślin zagrożonych ustalany jest z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska. W tym celu należy wystąpić do RDOŚ-u z wnioskiem o wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów w stosunku do gatunków dziko występujących roślin i grzybów objętych ochroną.

  • Rośliny podlegające częściowej ochronie na obszarze całego kraju:
  • marzanka wonna
  • pokrzyk wilcza jagoda
  • konwalia majowa
  • przylaszczka pospolita
  • pierwiosnka lekarska
  • porzeczka czarna
  • zimowit jesienny
  • grzybienie białe
  • paprotka słodka
  • centuria pospolita (tysiącznik)
  • mącznica lekarska
  • płucnica lekarska (porost islandzki)

Surowce z roślin objętych częściową ochroną przyrody mogą pozyskiwać jedynie osoby znające zasady zbioru ziół. W stosunku do osób, które nie przestrzegają przepisów o ochronie przyrody, przewidziane są sankcje karne. Zbiór roślin zielarskich, które nie zostały objęte ustawą, powinien być prowadzony w sposób racjonalny, aby nie prowadził do wyniszczenia albo zmniejszenia ich występowania. Tylko rośliny występujące jako chwasty pól uprawnych można zbierać dowolnie i bez ograniczeń. Dla pozostałych ziół stosuje się takie metody zbioru, które zabezpieczają ich stałe występowanie, a mianowicie:

  • - zbioru należy dokonywać przede wszystkim na terenach których szata roślinna ma ulec zmianie (np. wyręby, tereny wyznaczone pod budownictwo itp.);
  • - zbierać zioła w miejscach obfitego ich występowania;
  • - nie zbierać corocznie ziół z tego samego miejsca;
  • - na żadnym stanowisku nie zbiera się wszystkich roślin, część najdrobniejszych pozostawia się na rozmnożenie;
  • - część korzeni i kłączy, nie nadające się na surowiec, zakopuje się na miejscu zbioru, bowiem z nich mogą wyrosnąć nowe rośliny;
  • - zbierając kwiaty, liście i ziele nie wolno niszczyć całych roślin;
  • - korę zbiera się tylko z gałęzi uprzednio ściętych podczas wyrębów, trzebieży lub przecinek;
  • - liście z drzew i krzewów zbiera się tylko w takiej ilości, aby nie osłabiać i nie oszpecać roślin;
  • - zbiera się tylko te zioła, na które istnieje zapotrzebowanie i tylko taką ilość, jaką można wysuszyć w odpowiednich warunkach, aby nie dopuszczać do marnotrawstwa zebranego surowca;
  • - należy zwracać uwagę, aby przy okazji zbioru ziół nie niszczyć otaczającej przyrody.

Prezentacja /5.0MB/

Współpracują z nami

Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie

Adres

ul. Pszczelińska 99
05-840 Brwinów

Telefon/fax

+48 22 729 66 34 do 38
+48 22 729 72 91

Adres e-mail

sekretariat@cdr.gov.pl
© Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie
Wdrożenie: Solmedia.pl