48 22 729 66 34 do 38
sekretariat@cdr.gov.pl

A A A

A- A A+

Według Polskiego Stowarzyszenia Rolnictwa Zrównoważonego ,,ASAP’’ rolnictwem zrównoważonym nazywamy efektywną produkcję bezpiecznej, wysokiej jakości żywności w sposób chroniący, a także poprawiający stan środowiska naturalnego, socjalne i ekonomiczne warunki bytu rolnika i zatrudnionych w gospodarstwie pracowników, jak też lokalnych społeczności.
Główną ideą rolnictwa zrównoważonego jest nie tylko czerpanie maksimum zysków z uprawy i hodowli, ale także jednoczesne zadbanie o środowisko i przyszłość nie tylko swoją, ale i następnych pokoleń. Zasady rolnictwa zrównoważonego odnoszą się do całego gospodarstwa jako ściśle powiązanego z otaczającym go ekosystemem. Stosowanie takiego systemu przynosi wymierne korzyści dla środowiska naturalnego, przyczyniając się do poprawy jakości powierza, wód gruntowych i żyzności gleb; obniżenia emisji gazów cieplarnianych i zużycia energii ze źródeł nieodnawialnych oraz zwiększenia bioróżnorodności w agroekosystemach i krajobrazie rolniczym.

Podstawowe zasady rolnictwa zrównoważonego to: 

- dbałość o stan gleby i poprawa jej produktywności; zapobieganie erozji, regularne analizy gleby, zróżnicowane zmianowanie;
- stosowanie nawożenia zgodnie z opracowanym dla danego gospodarstwa planu nawozowego;
- przestrzeganie zasad integrowanej produkcji rolnej;
- wspieranie lokalnych inicjatyw społecznych;
- rozwijanie swoich kompetencji, dzielenie się swą wiedzą i doświadczeniem z innymi;
- przestrzeganie podstawowych zasad BHP w gospodarstwie rolnym;
- dbałość o rachunek finansowy gospodarstwa.

Zróżnicowane zmianowanie, z uwzględnieniem uprawy roślin bobowatych, wiążących azot i poprawiających fizyko-chemiczną strukturę gleby, sprzyja wzbogacaniu gleby w azot i materię organiczną. Dzięki temu w gospodarstwie można ograniczyć nawożenie mineralne oraz zmniejszyć liczbę zabiegów uprawy roli, a tym samym obniżyć wydatki na te cele. Ograniczenie liczby zabiegów uprawy roli oraz ich intensywności sprzyja magazynowaniu węgla w glebie i zmniejsza efekt cieplarniany, a przez to przeciwdziała zmianom klimatu.

Ponadto, dbałość rolnika o utrzymywanie dużej różnorodności gatunkowej roślin uprawnych i dzikich wpływa na zwiększenie różnorodności mikroorganizmów, w tym dżdżownic, które przyczyniają się do zwiększenia zawartości próchnicy w glebie i poprawy jej żyzności oraz produktywności. Zrównoważony system gospodarowania to wykorzystanie w gospodarstwie zasobów przyrody w taki sposób, aby skutki gospodarowania nie wpływały negatywnie na środowisko. Produkcja żywności w sposób zrównoważony w Unii Europejskiej realizowana jest w oparciu o wspólną politykę rolną. Wskazuje się w niej rolników jako producentów żywności, ale też mających dbać o środowisko naturalne i krajobraz na obszarach wiejskich. W zamian za spełnienie wymogów rolnicy otrzymują rekompensatę poprzez system dotacji dla tych, którzy w swoim gospodarstwie przestrzegają wymogi wzajemnej zgodności.

Ponadto, rolnicy mogą prowadzić gospodarstwo w sposób zrównoważony przystępując do pakietu 1 programu rolno-środowiskowo-klimatycznego ,,Rolnictwo zrównoważone‘’ w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020. Celem tego pakietu jest promowanie zrównoważonego sposobu gospodarowania, ze szczególnym uwzględnieniem zapobiegania ubytkowi substancji organicznej gleby, która jest odzwierciedleniem żyzności gleby.Rolnik, przystępując do tego programu, zobowiązuje się do spełnienia szeregu wymogów w okresie pięcioletnim, za które otrzymuje rekompensatę finansową. Wymogi te znacznie wybiegają poza wymogi wzajemnej zgodności, które rolnik musi spełnić, aby otrzymać płatność bezpośrednią do swoich gruntów. Pakiet ,,Rolnictwo zrównoważone’’ jest realizowany na wszystkich działkach rolnych gospodarstwa. Wymogi w ramach tego pakietu to opracowanie i przestrzeganie na okres pięciu lat płodozmianu, ograniczenie nawożenia do poziomu opracowanego planu nawozowego. W płodozmianie należy uwzględnić co najmniej 4 rośliny w każdym roku realizowania programu i 3 grup roślin w okresie pięcioletniej realizacji zobowiązania na każdej działce rolnej w gospodarstwie. Udział głównej uprawy, a także zbóż łącznie nie może przekroczyć 65%, jednocześnie udział każdej uprawy nie może być mniejszy niż 10% powierzchni gruntów ornych. Grupy upraw wykorzystane do zmianowania to rośliny o podobnych wymaganiach pod względem warunków glebowych oraz wymagań przedplonowych i agrotechnicznych. Następnym wymogiem jest zastosowanie przynajmniej dwukrotnie na każdej działce rolnej w okresie trwania zobowiązania (5 lat) jednej z praktyk zwiększających zawartość substancji organicznej gleby tj.: obowiązkowo międzyplonu i drugiej praktyki - międzyplonu lub przyoranie obornika lub przyoranie słomy. Zastosowane praktyki dodatkowe mają wpłynąć na poprawę poziomu materii organicznej w glebie.

W realizacji pakietu 1. ,,Rolnictwo zrównoważone’’ obowiązkiem jest wykonanie analizy gleby pod względem kwasowości, zawartości P, K, Mg i próchnicy przed rozpoczęciem programu i na końcu realizacji programu. Analiza gleby i opracowany plan nawożenia stanowią podstawę do racjonalnego nawożenia roślin. Racjonalne odżywianie roślin to coroczne opracowanie i stosowanie planu nawozowego. W planie nawozowym uwzględnia się zasobność gleby oraz zapotrzebowanie na określony plon N, P, K, Mg. Należy opracować też bilans azotu na danym polu. Zużycie nawozów zgodnie z planem nawożenia i dostosowanie azotu do zapotrzebowania roślin ogranicza emisję tego składnika do atmosfery i wód gruntowych. Również ogranicza spływ z powierzchni gleby składników pokarmowych zwłaszcza azotu i fosforu oraz pozostałości po środkach ochrony roślin do wód powierzchniowych na obszarach o znacznym nachyleniu. Ma to duże znaczenie dla ochrony środowiska naturalnego zwłaszcza na glebach lekkich, które są podatne na wymywanie składników pokarmowych.

W rolnictwie zrównoważonym szczególną uwagę powinno zwrócić się na ochronę produkcji przed wystąpieniem agrofagów. Zgodnie z integrowaną ochroną roślin w pierwszej kolejności rolnicy powinni wykorzystać metody nie chemiczne. A więc profilaktykę, zapobieganie wystąpieniu agrofagów. Środki chemiczne powinny być użyte wtedy, gdy mimo zastosowania metod nie chemicznych wystąpią agrofagi i zostaną przekroczone ich progi szkodliwości. Można w ten sposób znacznie obniżyć stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, co wpłynie na poprawę środowiska naturalnego.

Poza tym, utrzymanie bioróżnorodności roślin uprawnych i dzikich w gospodarstwie zwiększa liczebność owadów pożytecznych – naturalnych wrogów szkodników, a tym samym zmniejsza się zagrożenie ze strony szkodników roślin uprawnych. Sprzyja temu utrzymywanie w gospodarstwie obszarów proekologicznych, takich jak: zakrzaczenia, zadrzewienia, miedze, oczka wodne, itp. Siedliska te stanowią miejsca bytowania, schronienia oraz pokarmu dla organizmów pożytecznych. Zachowanie ich w gospodarstwie może wpłynąć na ograniczenie lub wyeliminowanie zużycia insektycydów.

Wprowadzając powyższe zasady realizuje się równocześnie nie tylko cele produkcyjne, ekonomiczne czy ekologiczne, ale także społeczne. Zasady rolnictwa zrównoważonego wspierają również lokalne inicjatywy społeczne. Wspólne działania rolników mogą dotyczyć zarządzania glebą, skracania łańcucha dostaw żywności lub wspierania wspólnych przedsięwzięć ochrony środowiska naturalnego. Obszary rolnictwa zrównoważonego są bardziej atrakcyjne dla turystów. Dzięki wprowadzeniu tych zasad producent rolny zyskuje nowe rynki zbytu, co przyczynia się do poprawy rentowności gospodarstwa.

Współpracują z nami

Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie

Adres

ul. Pszczelińska 99
05-840 Brwinów

Telefon/fax

+48 22 729 66 34 do 38
+48 22 729 72 91

Adres e-mail

sekretariat@cdr.gov.pl
© Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie
Wdrożenie: Solmedia.pl